Gözaltı Süreci ve Avukat Hakkı 2026

Gözaltı süreci ve avukat hakkı, yakalama anında başlayan ve saatle ölçülen bir süreçtir. Telefon çalar, karşı taraf bir yakınınızın karakolda olduğunu söyler. Nerede tutulduğunu, hangi fiilin isnat edildiğini ve ne kadar süre orada kalacağını bilmezsiniz.

Bu ilk saatlerde atılan adımlar dosyanın geri kalanını şekillendirir. Kanun, gözaltına alınan kişiye kullanabileceği somut haklar tanır. Haklar bildirilmek zorundadır, ancak bilinmeyen bir hak fiilen kullanılamaz.

Gözaltı süresi, Ceza Muhakemesi Kanunu m.91 uyarınca yakalama anından itibaren 24 saati geçemez. Hakim önüne götürülme için gereken yol süresi 12 saatle sınırlıdır. Toplu suçlarda süre her defasında bir günü aşmamak üzere üç gün uzatılabilir. Müdafi yardımından yararlanma hakkı her aşamada bulunur.

Yakınınız Gözaltına Alınınca İlk Saatlerde Ne Yapmalısınız?

İlk saatlerde yapılacak işler bellidir ve hukuk bilgisi gerektirmez. Amaç, kişinin nerede olduğunu tespit etmek ve ifade alınmadan önce avukat desteğini sağlamaktır. Sıra şöyle işler.

1. Tutulduğu birimi öğrenin.
2. Yakalama saatini kaydedin.
3. Müdafi talebini iletin.
4. Sağlık bilgisini bildirin.
5. Belge ve tutanak isteyin.

Hangi birimde tutulduğunu ve dosya bilgisini öğrenin

Kişinin hangi karakolda ya da hangi şube müdürlüğünde bulunduğu bilinmeden hiçbir başvuru yapılamaz. Bilgi, kolluk birimine yapılan doğrudan sorudan ya da soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığından öğrenilir. Soruşturma numarası varsa not edilmelidir. Aile üyeleri çoğu zaman ilin hangi ilçesinde işlem yapıldığını bile bilmez, oysa görevlendirme talebi bu bilgiye bağlıdır.

Derhal bir avukatla iletişime geçin veya barodan müdafi talep edin

Müdafi yardımından yararlanma hakkı 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.149’da düzenlenmiştir ve soruşturmanın her aşamasında kullanılabilir. Avukat tutacak durumda olmayan kişi için baro tarafından müdafi görevlendirilir, talep kolluğa bildirildiğinde nöbet servisine iletilir. Kanunun tam metni Mevzuat Bilgi Sistemi üzerindeki Ceza Muhakemesi Kanunu sayfasından okunabilir.

Kronik hastalık ve ilaç bilgisini kolluğa bildirin

Şeker hastalığı, kalp rahatsızlığı, epilepsi veya psikiyatrik tedavi gibi durumlar derhal bildirilmelidir. Düzenli kullanılan ilaçlar kutusuyla birlikte teslim edilir ve teslim işleminin tutanağa geçirilmesi istenir. Nezarethanede geçirilen sürede ilaca erişememek ciddi sonuç doğurur. Reçete ve rapor örneği getirilmesi, talebin kayda alınmasını kolaylaştırır.

Yakalama saatini not edin çünkü gözaltı süresi o andan işler

Süre, kişinin fiilen özgürlüğünün kısıtlandığı andan itibaren hesaplanır. Karakola giriş saati değil, yakalamanın gerçekleştiği saat esas alınır. Yakalama tutanağında yazan saat ile ailenin bildiği saat arasındaki fark uygulamada tartışma konusu olur. Bu nedenle kişinin en son ne zaman ve nerede görüldüğü yazılı olarak kaydedilmelidir.

Sosyal medyada paylaşım yapmadan önce iki kez düşünün

Soruşturma gizlidir ve dosya içeriğinin paylaşılması ayrı bir sorumluluk doğurur. Olayla ilgili kişiler hakkında yazılan sert ifadeler yeni bir soruşturmanın konusu olabilir, sosyal medyada hakaret suçu bakımından değerlendirme yapılır. Paylaşımlar delil olarak dosyaya girer. Susmak, bu aşamada en güvenli tercihtir.

Gözaltındaki Kişinin Yasal Hakları Nelerdir?

Haklar yakalama anında ve her halde ifade alınmadan önce bildirilir. Bildirimin yapıldığı tutanağa geçirilir. Aşağıdaki başlıklar en sık kullanılan hakları gösterir.

Susma hakkı gereği açıklamada bulunmama hakkı (CMK m.147)

İfade alınmadan önce kimlik tespiti yapılır, isnat edilen suç anlatılır ve şüpheliye açıklamada bulunmama hakkı hatırlatılır. Susma tercihi aleyhe yorumlanamaz ve mahkumiyet gerekçesi yapılamaz. Kişi bazı sorulara cevap verip bazılarını yanıtsız bırakabilir. İlk beyan dosya boyunca önüne geleceğinden, avukatla görüşmeden konuşmamak yaygın bir tercihtir.

Müdafi seçme ve hukuki yardımdan yararlanma hakkı

Şüpheli bir veya birden fazla müdafi seçebilir, soruşturma evresinde ifade alma sırasında en çok üç avukat hazır bulunabilir. Hakkın kullanılması için ekonomik güç aranmaz. Müdafi ile görüşme hakkı hiçbir surette engellenemez ve kısıtlanamaz. Görevlendirilen avukatın ücreti barodan yapılan görevlendirmelerde Devletçe karşılanır.

Yakalandığının bir yakınına derhal bildirilmesi hakkı (CMK m.95)

Yakalanan kişinin durumu, kendisinin belirlediği bir yakınına gecikmeksizin bildirilir. Bildirimi Cumhuriyet savcısının emriyle kolluk yapar. Yabancı uyruklu kişilerde ayrıca kendi ülkesinin konsolosluğuna haber verilir. Haber verilip verilmediği tutanaktan izlenebilir, yapılmaması usul eksikliği olarak ileri sürülebilir.

İsnat edilen suçun ve haklarının bildirilmesini isteme

Kişiye hangi fiil nedeniyle işlem yapıldığı açıkça anlatılmak zorundadır. İsnadın hangi kanun maddesine dayandığı sorulabilir ve öğrenilebilir. Suç tanımları 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nda yer alır, madde metinlerine Mevzuat Bilgi Sistemi üzerindeki Türk Ceza Kanunu sayfasından ulaşılır. Neyle suçlandığını bilmeyen kişi savunma yapamaz.

Lehe delillerin toplanmasını talep etme hakkı

Şüphelinin, şüpheden kurtulması için somut delillerin toplanmasını isteme yetkisi bulunur ve bu yetki ifade alınırken hatırlatılır. Kamera kaydı, telefon sinyal bilgisi, tanık beyanı veya kredi kartı hareketi talep edilebilir. Kayıtların silinme süreleri kısa olduğundan talep erken iletilmelidir. Talebin tutanağa yazdırılması ileride ispat kolaylığı sağlar.

Gözaltında Avukatla Görüşme ve Müdafi Talep Etme Hakkı

Avukatla görüşme, gözaltı sürecinin tek gizli aşamasıdır. Görüşmenin içeriği kayıt altına alınamaz. Kanun bu güvenceyi açık bir hükümle korur.

Müdafi ile görüşmenin gizliliği ve kayıt altına alınmaması

Şüphelinin müdafi ile görüşmesi vekaletname aranmaksızın yapılır ve başkası bulunamaz. Konuşulanlar dinlenemez, kayda alınamaz ve yazışmalar denetime tabi tutulamaz. Görevli, görüşmeyi görebilecek ancak duyamayacak bir mesafede bulunur. Bu kural CMK m.154’te düzenlenmiştir ve uygulamada en sık hatırlatılması gereken güvencedir.

Avukatın ifade sırasında hazır bulunma yetkisi

Müdafi, ifade alma işleminin tamamında hazır bulunur. Sorulan sorulara itiraz edebilir, tutanağa şerh düşülmesini isteyebilir ve şüpheliye hukuki yardımda bulunabilir. Müdafi hazır bulunmaksızın kollukça alınan ifade, hakim veya mahkeme önünde şüpheli tarafından doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Kural, ifade tutanağının değerini doğrudan belirler.

Barodan ücretsiz müdafi (CMK avukatı) nasıl istenir?

Talep kolluğa veya Cumhuriyet savcılığına sözlü olarak iletilir, yazılı dilekçe şartı yoktur. Bildirim üzerine ilgili baronun CMK servisi nöbetçi avukatı görevlendirir ve avukat bildirilen birime gider. Sistem gece saatlerinde ve hafta sonunda da çalışır. Görevlendirme yapıldığında şüpheliden herhangi bir ücret istenmez.

Zorunlu müdafilik halleri ve 18 yaşından küçükler

Şüpheli çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malul ise ya da sağır ve dilsiz ise müdafi görevlendirilmesi zorunludur. Alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda da müdafi bulundurulur. Bu hallerde kişinin talebi aranmaz, görevlendirme resen yapılır. Çocuklar bakımından ayrıca kanuni temsilcinin haberdar edilmesi gerekir.

Avukat gelmeden ifade vermeme talebinin tutanağa geçirilmesi

Şüpheli, müdafi gelene kadar beyanda bulunmak istemediğini söyleyebilir ve bu talebin tutanağa yazılmasını isteyebilir. Yazılı kayıt, sonradan çıkacak tartışmayı önleyen tek dayanaktır. Aynı hazırlık savcılık aşaması için de geçerlidir, süreç ifadeye çağrıldım ne yapmalıyım başlığı altında ayrıntılı biçimde işlenmiştir. Talebin reddi halinde ret sebebi de kayda geçirilmelidir.

Gözaltı Nedir ve CMK m.91 Hangi Şartları Öngörür?

Gözaltı, yakalanan kişinin soruşturma için gerekli süre boyunca kolluk gözetiminde tutulmasıdır. Karar savcıya aittir. Kanun iki şartı birlikte arar.

Gözaltı kararını Cumhuriyet savcısı verir

Yakalama işlemini kolluk yapar, ancak kişinin gözaltına alınmasına Cumhuriyet savcısı karar verir. Karar yazılıdır ve nezarethane kayıtlarına işlenir. Savcının emri olmadan gözaltı süresi başlatılamaz. Cumhuriyet başsavcıları veya görevlendirdikleri savcılar, gözaltına alınan kişilerin tutulduğu yerleri denetlemekle yükümlüdür.

Suç şüphesini gösteren somut delil ve zorunluluk şartı

Gözaltına alma için iki koşul birlikte aranır. Tedbirin soruşturma yönünden zorunlu olması ve kişinin bir suç işlediği şüphesini gösteren somut delillerin bulunması gerekir. Soyut ihbar veya tahmin bu ölçütü karşılamaz. Şartların gerçekleşmediği yönündeki iddia, sulh ceza hakimliğine yapılacak başvurunun temel dayanağını oluşturur.

Yakalama halleri ve herkesin yakalama yetkisi (CMK m.90)

Suçüstü halinde ve kişinin kaçma ihtimalinin bulunması ya da kimliğinin hemen belirlenememesi durumunda herkes geçici olarak yakalama yapabilir. Kolluk görevlileri ise tutuklama kararı verilmesini gerektiren hallerde savcıya derhal ulaşılamıyorsa yakalama yetkisini kullanır. Yakalanan kişi hemen kolluğa teslim edilir. Yakalama sebebi kişiye derhal bildirilir.

Gözaltına alınamayacak durumlar ve özel korumalı gruplar

Yalnızca adli para cezasını gerektiren veya hapis cezasının üst sınırı iki yıldan fazla olmayan suçlarda kural olarak yakalama yapılmaz. Onbeş yaşını doldurmamış çocuklar hakkında üst sınırı beş yılı aşmayan suçlarda gözaltı tedbiri uygulanmaz. Çocuklar yetişkinlerden ayrı yerde tutulur. Milletvekilleri bakımından yasama dokunulmazlığına ilişkin özel düzen geçerlidir.

Gözaltı Süresi 24 Saat Kuralıyla Ne Kadar Uzatılabilir?

Gözaltı süresi yakalama anından itibaren 24 saattir ve yol süresi bu sürenin dışındadır. Toplu suçlarda savcı, günde bir günü geçmemek üzere üç gün uzatma verebilir. Azami süre bu haliyle dört güne çıkar. Tablo süreleri gösterir.

Aşama	Süre	Karar mercii
Gözaltı	24 saat	Savcı
Yol süresi	12 saat	Kolluk
Toplu suç uzatma	3 gün	Savcı
Azami toplam	4 gün	Savcı
İtiraz incelemesi	24 saat	Sulh ceza hakimi

Yakalama anından itibaren 24 saatlik kural

Süre, kişinin fiilen yakalandığı andan işlemeye başlar ve 24 saati aşamaz. Karakola götürülme, kimlik tespiti ve nezarethaneye alınma bu süre içindedir. Sürenin dolmasıyla kişi ya serbest bırakılır ya da adli mercie sevk edilir. Üçüncü bir seçenek bulunmaz, beklemeye devam edilmesi hukuka aykırıdır.

Hakim veya mahkemeye gönderilme için gereken azami 12 saatlik yol süresi

Yakalama yerine en yakın hakim veya mahkemeye gönderilmesi için gereken zorunlu süre 24 saatin dışında tutulur. Ancak bu yol süresi 12 saati geçemez. Uzak ilçelerden yapılan sevklerde hüküm pratik önem taşır. Yol süresinin fiilen kullanılmadığı hallerde 24 saatlik sınır olduğu gibi uygulanır.

Toplu işlenen suçlarda günlük uzatmalarla en fazla 4 güne çıkabilen süre

Toplu olarak işlenen suçlarda delil toplamadaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle savcı yazılı emirle uzatma verebilir. Her uzatma bir günü aşamaz ve toplam uzatma üç günü geçemez. Anayasa m.19 da bu sınırı dört gün olarak belirler. Toplu suç, üç veya daha fazla kişi tarafından birlikte işlenen suçu ifade eder.

Uzatma kararının yazılı olması ve kişiye bildirilmesi

Gözaltı süresinin uzatılmasına ilişkin emir yazılı olarak verilir ve derhal ilgiliye tebliğ edilir. Sözlü uzatma geçerli değildir. Kararda uzatmanın hangi sebebe dayandığı gösterilir. Tebliğ yapılmadığı takdirde kişinin itiraz hakkını kullanması fiilen imkansızlaşır, bu durum başvuruda ayrıca ileri sürülür.

Süre aşımının hukuki sonuçları

Kanuni süre dolduğu halde serbest bırakılmayan kişi bakımından tutulma hukuka aykırı hale gelir. Bu süre içinde alınan beyanların delil değeri tartışmalı duruma gelir. İlgili kişi koruma tedbirleri nedeniyle tazminat isteminde bulunabilir. Sorumlu görevliler hakkında ayrıca kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan işlem yapılması gündeme gelebilir.

Gözaltı ile Tutuklama Arasındaki Fark Nedir?

Üç kavram sık karıştırılır ve her birinin karar mercii farklıdır. Yakalama fiili bir andır, gözaltı savcı emrine dayanır, tutuklama ise hakim kararı gerektirir. Aşağıdaki tablo ayrımı gösterir.

Tedbir	Karar veren	Süre
Yakalama	Kolluk	Anlık
Gözaltı	Savcı	24 saat
Tutuklama	Hakim	Aylarla ölçülür
Adli kontrol	Hakim	Değişken

Yakalama fiilen özgürlüğün kısıtlandığı ilk andır

Yakalama, kişinin hareket serbestisinin kolluk tarafından fiilen ortadan kaldırılmasıdır. Karar öncesinde bir yargı mercii devrede olmaz. Yakalanan kişiye sebebi ve susma hakkı derhal bildirilir. Bu an aynı zamanda tüm sürelerin başlangıç noktasıdır, bu nedenle tutanaktaki saat kaydı dikkatle okunmalıdır.

Gözaltı savcı kararıyla süren geçici tedbirdir

Gözaltı, soruşturmanın tamamlanabilmesi için kişinin sınırlı bir süre kolluk gözetiminde tutulmasını sağlar. Amacı cezalandırmak değil, delil toplamak ve ifade almaktır. Süre kanunla sınırlandırılmıştır ve uzatılması ancak belirli şartlarla mümkündür. Gözaltı kararı tek başına suçluluk anlamına gelmez.

Tutuklama hakim kararıyla uygulanan koruma tedbiridir

Tutuklama, kuvvetli suç şüphesinin varlığını gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin bulunmasını gerektirir. Kaçma şüphesi ile delilleri karartma tehlikesi başlıca sebeplerdir. Karar sulh ceza hakimliği veya mahkemece verilir. Şüphelinin sahip olduğu güvenceler tutuklama halinde haklar başlığı altında ayrıca ele alınmıştır.

Adli kontrol tutuklamaya alternatif olan tedbirleri kapsar

Tutuklama sebepleri bulunsa dahi hakim, daha hafif bir tedbirle amaca ulaşılabileceği kanaatindeyse adli kontrole hükmeder. Yurt dışına çıkış yasağı, belirli aralıklarla karakola imza verme, konutu terk etmeme ve elektronik kelepçe uygulaması bu tedbirler arasındadır. Yükümlülüğe uyulmaması tutuklama kararına yol açabilir. Tedbir her aşamada kaldırılması talebine konu edilebilir.

Gözaltı Kararına Karşı Sulh Ceza Hakimliğine Başvuru

Gözaltı kararı denetimsiz değildir. Kanun, süre dolmadan bir hakimin devreye girmesine imkan tanır. Başvuru yazılı yapılır ve harca tabi değildir.

CMK m.91/5 kapsamında kimler başvurabilir?

Yakalama işlemine, gözaltına alma kararına veya sürenin uzatılmasına ilişkin savcı emrine karşı başvuru yapılabilir. Yakalanan kişinin kendisi, müdafi, kanuni temsilcisi, eşi ya da birinci veya ikinci derecedeki kan hısımı başvurabilir. Anne, baba, kardeş ve çocuk bu kapsamdadır. Başvuru, yakalanan kişinin bulunduğu yer sulh ceza hakimliğine yapılır.

Başvurunun 24 saat dolmadan sonuçlandırılması kuralı

Hakim, incelemeyi evrak üzerinde yaparak derhal ve nihayet 24 saat dolmadan başvuruyu sonuçlandırır. Duruşma açılmaz, dosya ve savcılık emri incelenir. Sürenin kısalığı, dilekçenin gecikmeden verilmesini zorunlu kılar. Başvuru üzerine verilen karar ilgiliye ve müdafiye bildirilir.

İtiraz dilekçesinde belirtilmesi gereken hususlar

Dilekçede yakalanan kişinin kimlik bilgisi, yakalama tarihi ve saati, tutulduğu birim ve soruşturma numarası yer alır. Gözaltının hangi yönden hukuka aykırı görüldüğü somut biçimde yazılır. Somut delil bulunmadığı veya tedbirin zorunlu olmadığı iddiası ayrı ayrı gerekçelendirilir. Genel ifadelerle yazılmış dilekçe, hakimin evrak üzerinden yapacağı incelemede karşılık bulmaz.

İtirazın kabulü halinde serbest bırakma kararı

Hakim başvuruyu yerinde görürse kişinin derhal serbest bırakılmasına karar verir. Karar kolluk tarafından beklemeksizin uygulanır. Serbest bırakılan kişi hakkında aynı fiil sebebiyle yeniden yakalama emri verilebilmesi, yeni ve yeterli delil elde edilmesine ve savcı kararına bağlıdır. Bu güvence tekrar tekrar yakalanmayı önler.

Gözaltı süresinin uzatılmasına itiraz

Uzatma emri de aynı yolla denetlenir. Toplu suç niteliğinin bulunmadığı veya uzatma sebebinin gerçekleşmediği ileri sürülebilir. Her uzatma ayrı bir işlem olduğundan her biri için ayrı başvuru yapılması mümkündür. Uzatma kararının tebliğ edilmemiş olması da başvuruda dile getirilmesi gereken bir eksikliktir.

Gözaltında Sağlık Kontrolü ve Kötü Muamele İddiası

Sağlık kontrolü, hem kişiyi hem görevliyi koruyan bir kayıt sistemidir. Muayene giriş ve çıkışta ayrı ayrı yapılır. Raporlar dosyanın kalıcı parçasıdır.

Gözaltına alınırken ve çıkarken adli muayene ve doktor raporu

Gözaltına alınan kişi, nezarethaneye konulmadan önce ve buradan çıkarılırken sağlık kuruluşunda muayene edilir. Rapor iki nüsha düzenlenir ve bir örneği dosyaya konulur. Muayene sırasında kolluk görevlisinin bulunmaması esastır. İki rapor arasındaki fark, kötü muamele iddiasında en güçlü delili oluşturur.

İlaç kullanımı ile kronik hastalığın bildirilmesi

Düzenli ilaç kullanan kişinin durumu muayenede hekime aktarılmalıdır. Hekim, ilacın verilmesine ve gerekiyorsa hastaneye sevke karar verir. Ailenin ilacı ve raporu birime ulaştırması bu değerlendirmeyi hızlandırır. Sağlık durumu ağırlaşan kişi bakımından tutulma koşullarının yeniden değerlendirilmesi gerekir.

Kötü muamele iddiasında delil oluşturma ve şikayet yolu

İddianın karşılığı, muayene sırasında hekime yapılan beyandır. Vücuttaki iz, şişlik ve morluk raporda tarif edilmelidir. Şikayet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve soruşturma resen yürütülür. Mağdur haklarına ilişkin bilgilendirme ile destek hizmetleri Adalet Bakanlığı adli destek ve mağdur hizmetleri sayfasında yer alır.

Adli tıp raporu ve tutanaklara şerh düşme

Genel muayene raporu yeterli görülmezse Adli Tıp Kurumu’ndan rapor alınması istenebilir. Yaralanmanın basit tıbbi müdahale ile giderilebilir olup olmadığı bu raporla belirlenir. Tutanaklarda gerçeğe aykırı gördüğünüz her hususa itiraz kaydı düşülmesi istenmelidir. İmzalamadan önce metnin tamamının okunması, sonradan telafisi güç hataları önler.

Gözaltı Sonrası Serbest Bırakma ve Tutuklama Kararı

Gözaltı süresi dolduğunda dosya üç yönden birine gider. Savcı serbest bırakabilir, adli kontrol talebiyle sevk edebilir ya da tutuklama isteyebilir. Karar mercii son iki halde hakimdir.

Savcılık ifadesi sonrası serbest bırakılma

Cumhuriyet savcısı, kişinin gözaltı süresi dolmadan da serbest bırakılmasına karar verebilir. Soruşturma serbest bırakma ile sona ermez, dosya üzerinden yürümeye devam eder. Kişi daha sonra ifade vermek üzere yeniden çağrılabilir. Adresteki değişikliğin bildirilmemesi, sonraki tebligatların yapılamamasına ve yakalama kararı çıkarılmasına yol açar.

Adli kontrol kapsamında imza yükümlülüğü ve elektronik kelepçe

Hakim, tutuklama yerine adli kontrol tedbirine hükmedebilir. Haftanın belirli günlerinde karakola imza vermek en sık uygulanan yükümlülüktür. Yurt dışına çıkış yasağı ve elektronik izleme de bu çerçevede uygulanır. İmza yükümlülüğüne mazeretsiz uyulmaması, tedbirin tutuklamaya çevrilmesi sonucunu doğurabilir.

Sulh ceza hakimliğinde sorgu ve tutuklama talebi

Savcı tutuklama isterse dosya sulh ceza hakimliğine gönderilir ve şüpheli sorguya alınır. Sorguda müdafi hazır bulunur, savunma sözlü olarak yapılır. Hakim tutuklama, adli kontrol veya serbest bırakma yönünde karar verir. Kararda tutuklama nedenlerinin somut olayla bağlantılı biçimde gösterilmesi zorunludur.

Tutuklama kararına itiraz süresi ve usulü

Tutuklama kararına karşı yedi gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, kararı veren hakimliğe verilen dilekçeyle yapılır ve bir üst numaralı sulh ceza hakimliğince incelenir. Süre kararın öğrenilmesinden itibaren işler. Ayrıca soruşturma evresinde her aşamada tahliye talebinde bulunulması mümkündür, talep reddedilirse aynı itiraz yolu açılır.

Ev hapsi ve konutu terk etmeme yükümlülüğü

Konutu terk etmeme, adli kontrol tedbirlerinden biridir ve halk arasında ev hapsi olarak anılır. Kişi belirlenen konutta kalır, çalışma ve tedavi gibi durumlar için hakimden izin istenir. Uygulama elektronik cihazla denetlenebilir. Yükümlülüğün ihlali tutanağa bağlanır ve tedbirin ağırlaştırılmasına gerekçe yapılır.

Gözaltı Kaydı ve Haksız Gözaltı Tazminatı (CMK m.141)

Gözaltına alınmış olmak tek başına mahkumiyet doğurmaz. Hukuka aykırı uygulamalar bakımından kanun ayrı bir tazminat yolu tanır. Başvuru ceza dosyasından bağımsız yürür.

Gözaltı kaydı adli sicilde (sabıka kaydında) görünür mü?

Görünmez. Adli sicil kaydına yalnızca kesinleşmiş mahkumiyet hükümleri işlenir, gözaltı ve tutuklama kayıtları bu kapsamda değildir. Devam eden soruşturma kaydı da sabıka kaydında yer almaz. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararları ise yalnızca belirli kurumlarca görülebilen özel bir sisteme kaydedilir.

Hangi hallerde koruma tedbirleri nedeniyle tazminat istenebilir?

Kanuna aykırı yakalanan, gözaltı süresi içinde hakim önüne çıkarılmayan, yakalama sebebi bildirilmeyen veya yakınlarına haber verilmeyen kişiler tazminat isteyebilir. Kanuna uygun yakalandığı halde kovuşturmaya yer olmadığına ya da beraatine karar verilen kişiler de bu haktan yararlanır. Talep maddi ve manevi zararı kapsar. Ödeme Devlet Hazinesinden yapılır.

Tazminat davasında görevli mahkeme ve başvuru süresi

Dava, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde açılır. İstem, karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her halde kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde yapılır. Süreler hak düşürücüdür. Dilekçeye kesinleşme şerhli karar örneğinin eklenmesi gerekir.

Beraat veya takipsizlik kararının tazminata etkisi

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar ya da beraat hükmü, tazminat isteminin temel dayanağıdır. Tazminat miktarı belirlenirken tutulma süresi, kişinin sosyal ve ekonomik durumu ile uğradığı zarar dikkate alınır. Beraat kararı her halde tazminat sonucunu doğurmaz, kanunda sayılan istisnalar ayrıca değerlendirilir. Yargıtay yerleşik içtihadına göre manevi tazminat, zenginleşme aracı olmayacak biçimde takdir edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Gözaltı sürecinde en sık iletilen sorular aşağıda yanıtlanmıştır. Cevaplar geneldir, somut dosyanın koşulları değerlendirmeyi değiştirebilir.

Gözaltı süresi en fazla kaç gün olabilir?

Kural olarak 24 saattir. Toplu olarak işlenen suçlarda savcı, delil toplamadaki güçlük veya şüpheli sayısının çokluğu nedeniyle her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün uzatma verebilir. Azami süre böylece dört güne çıkar. Hakim önüne götürülme için gereken 12 saatlik yol süresi bu hesabın dışındadır.

Gözaltındaki kişiyle ailesi görüşebilir mi?

Kural olarak görüşemez. Gözaltı süresince yüz yüze görüşme hakkı yalnızca müdafiye tanınmıştır. Aileye, kişinin yakalandığı ve nerede tutulduğu bilgisi bildirilir. Kıyafet ve ilaç gibi ihtiyaçlar birime teslim edilebilir. Görüşme imkanı, tutuklama halinde ceza infaz kurumu düzeni içinde ayrıca doğar.

Telefonu neden alınır, ne zaman iade edilir?

Telefon, delil niteliği taşıyabildiği için el konulan eşyalar arasında yer alır. El koyma işlemi tutanağa bağlanır ve hakim onayına sunulur. İnceleme tamamlandığında iade edilir, ancak bu süre haftalarla ölçülebilir. Kişiye ait olmadığı anlaşılan cihazlar için de aynı usul işler.

Avukat tutmaya param yok, ücretsiz avukat nasıl alınır?

Talebinizi kolluğa veya Cumhuriyet savcılığına bildirmeniz yeterlidir. Bildirim ilgili baronun CMK servisine iletilir ve nöbetçi avukat görevlendirilir. Ücret Devlet tarafından karşılanır, şüpheliden tahsil edilmez. Çocuk, engelli ve alt sınırı beş yıldan fazla hapis gerektiren suçlarda görevlendirme talep aranmaksızın yapılır.

Gözaltına alınan kişi mutlaka tutuklanır mı?

Hayır. Gözaltı süresi dolduğunda savcı doğrudan serbest bırakabilir, adli kontrol talebiyle hakimliğe sevk edebilir ya da tutuklama isteyebilir. Tutuklama için kuvvetli suç şüphesini gösteren somut delillerin ve bir tutuklama nedeninin birlikte bulunması gerekir. Hakim daha hafif tedbirle yetinebilir.

Gözaltı kaydı işe girerken sorun çıkarır mı?

Adli sicil kaydında gözaltı bilgisi yer almaz, bu nedenle işveren tarafından istenen belgede görünmez. Kamu görevine girişte istenen güvenlik soruşturması ise ayrı bir usule tabidir ve daha geniş kayıtları içerebilir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar alınması bu değerlendirmede önemlidir. Karar örneğinin saklanması yararlıdır.

Gözaltındaki kişi ifade vermek zorunda mı?

Zorunda değildir. Ceza Muhakemesi Kanunu m.147 uyarınca şüpheli, isnat edilen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkına sahiptir. Susma tercihi aleyhe delil sayılamaz ve mahkumiyet gerekçesi yapılamaz. Kimlik bilgilerine ilişkin sorular ise cevaplandırılmalıdır, aksi halde ayrı bir sorumluluk doğar.

Gözaltı Sürecinde Online Hukuki Danışmanlık

Gözaltı, saatlerin sayıldığı bir süreçtir ve yol tarifi beklemeye tahammülü yoktur. Görüşmenin uzaktan yapılabilmesi, farklı şehirde bulunan aileler için tek pratik çözümdür. Aşağıdaki başlıklar işleyişi gösterir.

Acil durumda ofise gitmeden görüntülü veya telefonla ön değerlendirme

Görüşme telefonla ya da görüntülü bağlantıyla yapılır ve ilk yönlendirme dakikalar içinde verilir. Amaç dosyayı çözmek değil, hak kaybı doğuracak adımı önlemektir. Farklı ilde bulunmak sürecin yürütülmesine engel değildir. Hangi hukuk alanlarında çalışıldığı online danışmanlık alanları sayfasında görülebilir.

Danışmanlık öncesi hazırlanması gereken bilgiler (birim, saat, isnat)

Kişinin adı ve kimlik numarası, yakalamanın gerçekleştiği saat, tutulduğu birimin adı ve varsa soruşturma numarası hazırlanır. İsnat edilen fiilin ne olduğu öğrenilmişse aktarılır. Sağlık durumu ve kullanılan ilaçlar not edilir. Eksik bilgi, verilecek yönlendirmenin genel kalmasına yol açar.

Randevu saati ile ücretlendirme hakkında bilgi

Görüşme saati karşılıklı kararlaştırılır, süre işleyen dosyalarda talep öncelikli değerlendirilir. Danışmanlık ücreti ve kapsamı görüşmeden önce yazılı olarak bildirilir. Ödeme karşılığında serbest meslek makbuzu düzenlenir. Dosyanın üstlenilmesi ise ayrı bir sözleşmeye bağlanır ve kapsamı orada gösterilir.

Görüşmelerin gizliliği ve avukatın sır saklama yükümlülüğü

Avukatın sır saklama yükümlülüğü Avukatlık Kanunu’ndan doğar ve görüşme sona erdikten sonra da devam eder. Paylaşılan belgeler üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Görüntülü görüşmelerde kayıt alınmaz. Görüşmeyi yürüten danışmanlık veren avukatlar sayfasından baro ve sicil bilgisiyle teyit edilebilir.

Danışmanlık sonrası vekalet ile dosya takibi

Dosyanın üstlenilmesine karar verilirse noterden vekaletname düzenlenir, ceza soruşturmalarında ayrıca yetki belgesi aranabilir. Vekaletname sunulduktan sonra tebligatlar avukata yapılır ve dosya elektronik ortamdan izlenir. Barodan görevlendirme yapılan hallerde vekaletname aranmaz. Yeni bir işlem yapıldığında aynı dosya üzerinden takip görüşmesi planlanır.